انواع تحقیق علمی

تحقیقات علمی بر اساس دو مبنا یعنی هدف و نیز ماهیت و روش تقسیم بندی می شود.

تحقیقات علمی بر اساس هدف بر اساس هدف تحقیقات علمی را می توان به دو گروه بنیادی و کاربردی تقسیم کرد.

تحقیقات بنیادی. این تحقیقات که گاه تحقیقات مبنایی با پایه ای خوانده می شود، در جستجوی کشف حقایق و واقعیتها و شناخت پدیده ها و اشیاء و روابط بین آنها در جهان بوده، که مرزهای دانش عمومی بشر را توسعه می دهند. این تحقیقات قوانین و حقایق علمی را کشف نموده، به تبیین علت وجودی، ویژگیها و صفات یک واقعیت در جهان می پردازند. در این تحقیقات ممکن است نظریه ای انشا شود یا اصول، فرضیه ها یا قضایای نظریه ای مورد آزمایش قرار گیرد. به طور کلی نتایج این گونه تحقیقات به تولید گزاره های کلی نظری مانند قوانین علمی نظریه ها، حقایق و مدلهای نظری منجر می شود.

پاره ای از مشخصات تحقیقات پایه ای بدین شرح است:

۱٫ وقت گیر بوده برای کشف مجهول نیاز به زمان طولانی دارد.

٢. هزینه بر است و احتیاج به منابع مالی زیاد دارد.

٣. معمولا به وسیله مراکز علمی و دانشگاهی انجام می شود، زیرا مأموریت اصلی آنها توسعه قلمرو معرفتی بشر است.

ضمنا تحقیقات بنیادی بر اساس روش تحلیل به دو دسته تقسیم می شوند:

الف) تحقیقات بنیادی تجربی. در این تحقیقات داده ها و اطلاعات اولیه با بهره گیری از روشهای آزمایش، مشاهده، مصاحبه و … گردآوری می شود و با استفاده از روشها و تکنیکهای آماری و معیارهای پذیرفته شماره مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد، و یا با رویکرد استقرایی و یا انجام فراتحلیل، نظریه های علمی تولید می گردند. البته عقل و فکر محقق در نحوه به کار گیری روشها و نیز تحلیل نتایج به دست آمده سهم زیادی دارد.

ب) تحقیقات بنیادی نظری. در این تحقیقات با رویکرد قیاسی و با تکیه بر خلاقیت ذهنی و دانش پیشین، اطلاعات و مواد اولیة تحلیل به روش کتابخانه ای گردآوری می شود و با بهره گیری از روشهای تحلیل منطقی و استدلال قیاسی گزاره های نظری جدید تولید و ارائه می گردد. این گزاره ها می توانند مبنای جدیدی برای تحقیقات تجربی قرار گیرند.

تحقیقات کاربردی. این تحقیقات با استفاده از زمینه و بستر شناختی و معلوماتی که از طریق تحقیقات بنیادی فراهم شده برای رفع نیازمندیهای بشر و بهبود و بهینه سازی ابزارها، اشیاء و الگوها در جهت توسعه رفاه و آسایش و ارتقای سطح زندگی انسان مورد استفاده قرار می گیرند؛ برای مثال، استفاده از معلومات و قوانین زیست شناسی به بشر این امکان را میدهد تا راههای تأمین سلامتی و بهداشت خود را جستجو نماید. ساخت دارو برای درمان بیماریها یا توصیه های بهداشتی و ورزشی جملگی بر پایه تحقیقاتی صورت می پذیرد که به «تحقیقات کاربردی» معروف اند. این تحقیقات نیز مبادی شناختی خود را از قوانین، نظریه ها و نتایج تحقیقات بنیادی می گیرند.

در تحقیقاتی که ماهیت کاربردی دارند روش شناسی تحقیق از نمودار زیر  تبعیت می کند:

انواع تحقیق علمی

از مشخصات تحقیقات کاربردی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 ۱. از نظر زمانی زودتر از تحقیقات بنیادی انجام می گیرند.

 ٢. درآمدزا هستند و به همین دلیل طرفداران بیشتری دارند.

۳٫ عمدتا سازمانهای دولتی و خصوصی و کارخانه ها آن را انجام می دهند ولی گاه دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی نیز با حمایت آنها این تحقیقات را انجام می دهند. زیرا آنها به عنوان سازمانهای پاسخگو در برابر شهروندان و یا نهادهای انتفاعی ناگزیرند در راستای مأموریت ذاتی خود از تحقیقات کاربردی استفاده کنند.

 

 

 

 

Leave a comment

ورود اعضا

| Register

رمز عبور خود را فراموش کرده اید؟